Bộ trưởng Y tế: 'Thay đổi để lấy lại niềm tin của người dân'

Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Tiến đảm trách cương vị Bộ trưởng Y tế từ tháng 8/2011. Ngay từ khi nhận nhiệm vụ, nữ Bộ trưởng đã xác định 7 công việc trọng tâm trong đó ưu tiên số 1 là giảm tình trạng quá tải bệnh viện.

Giảm nằm ghép

Tháng 1/2013, Chính phủ phê duyệt đề án giảm tải bệnh viện với mục tiêu đến năm 2020 cơ bản khống chế tình trạng quá tải. Một loạt các giải pháp đã được triển khai, trong đó tập trung đầu tư xây mới nhiều bệnh viện ở cả 3 tuyến: huyện, tỉnh và trung ương; nâng cấp, mở rộng, xây mới các tòa nhà hiện có. Nhờ đó, tình trạng quá tải bước đầu cải thiện. Một số bệnh viện từ chỗ nằm ghép trầm trọng thì nay cam kết không để tình trạng này xảy ra như Việt Đức, Lão khoa Trung ương, Nhi Trung ương, K Trung ương- cơ sở 3, Nội tiết Trung ương... và nhiều bệnh viện tỉnh khác. Tình trạng nằm ghép đã được kiểm soát tại 50% số bệnh viện trên toàn quốc.

Tuy nhiên, nằm ghép vẫn còn và khá trầm trọng nhất là khi dịch bệnh xảy ra tại một số bệnh viện như Ung bướu, Nhi đồng 1, 2, Chợ Rẫy của TP HCM và Bạch Mai của Hà Nội… 

Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đến thăm trẻ mắc sởi tại Bệnh viện Bạch Mai-Hà Nội khi dịch bùng phát đầu năm 2014. Ảnh: N.Phương.

Giải pháp then chốt thứ 2 được Bộ Y tế triển khai là phát triển y tế cơ sở thông qua chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới, giúp tỷ lệ chuyển tuyến giảm 37%. Nhiều bệnh viện tỉnh, cả ở vùng miền núi đã thực hiện tốt các kỹ thuật khó như mổ tim hở, can thiệp tim mạch, mổ chấn thương sọ não... 

Dù vậy, khi được hỏi nhiều người dân chưa thực sự tin tưởng vào trình độ chuyên môn của y tế cơ sở. Người bệnh vẫn sẵn sàng vượt tuyến dù không được bảo hiểm thanh toán và phải xếp hàng chờ đợi; thậm chí có nơi bệnh nhân sẵn sàng ký cam kết chấp nhận nằm ghép để được nằm điều trị tại tuyến trên.

Thay đổi thái độ phục vụ

Một vấn đề khác khiến người dân bức xúc chính là thái độ phục vụ của nhân viên y tế: hỏi không thưa, trả lời cộc lốc, mắng mỏ người bệnh, người nhà, thái độ thờ ơ, bàng quan… Thực tế, từ trước đến nay những vụ lùm xùm, tai biến y khoa phần lớn bắt nguồn từ thái độ của y bác sĩ.

Để thay đổi hình ảnh của nhân viên y tế trong mắt người dân, lần đầu tiên Bộ Y tế phê duyệt kế hoạch “Đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán bộ y tế hướng tới sự hài lòng của người bệnh”. Theo Bộ trưởng Tiến, các bệnh viện không thay đổi thái độ phục vụ thì sẽ có ngày phải ngồi chơi. Khẩu hiệu ngành y tế đưa ra là “Người bệnh đến niềm nở/người bệnh ở tận tình/người bệnh về dặn dò chu đáo”.

Những giải pháp này bước đầu đã tạo sự thay đổi, số đơn thư khen ngợi, cảm ơn cán bộ y tế đã tăng lên 2 lần qua thông tin từ đường dây nóng. Tuy nhiên, để tạo ra sự chuyển biến đột biến không đơn giản khi nhiều bệnh viện vẫn còn quá tải. Theo Bộ trưởng Y tế, giải pháp quan trọng là tài chính, tính giá dịch vụ y tế theo hướng đúng - đủ để đảm bảo mức sống cơ bản cho cán bộ bên cạnh việc kêu gọi nhân viên y tế rèn luyện phẩm chất đạo đức bằng giáo dục và hành chính. Thông qua đường dây nóng, ngành xử lý hơn 2.000 cán bộ từ cảnh cáo trong toàn bệnh viện đến buộc thôi việc.

Nhiều bệnh viện tuyến tỉnh được đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế hiện đại. Ảnh phòng mổ hiện đại tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ. Ảnh: N.Phương.

Nỗi lo văcxin

Trong 5 năm qua, nhiều trường hợp tử vong sau tiêm văcxin được ghi nhận, trong đó đáng chú ý là văcxin viêm gan B mũi sơ sinh và văcxin Quinvaxem. Tháng 7/2013, 3 bé sơ sinh tử vong sau tiêm văcxin viêm gan B mũi sơ sinh tại Quảng Trị khiến không chỉ người dân hoang mang và ngay cả nhân viên y tế, nhiều bệnh viện thậm chí không dám tiêm mũi này. Dù sau đó, cơ quan chức năng kết luận nguyên nhân tử vong là do tiêm nhầm thuốc nhưng cũng phải cố gắng rất nhiều chương trình tiêm chủng mới vực dậy lại được tỷ lệ tiêm văcxin này.

Bên cạnh đó, văcxin 5 trong 1 Quinvaxem cũng gây không ít sóng gió. Đầu tháng 5/2013, Bộ Y tế ra quyết định tạm dừng sử dụng văcxin này sau khi có 43 trường hợp phản ứng nặng sau tiêm. Khi đó, theo đánh giá của Tổ chức Y tế Thế giới thì trong số này chỉ 9 trường hợp có thể coi là có liên quan đến tiêm văcxin nhưng đều hồi phục. Các ca còn lại không liên quan đến tiêm chủng và chất lượng văcxin. Vì thế đến tháng 10/2013, văcxin này tiếp tục được sử dụng lại. Dù ngành y tế đã cố gắng rất nhiều để truyền thông, tăng cường đảm bảo an toàn trong tiêm chủng nhưng người dân vẫn chưa thực sự yên tâm.

Trước tình hình như vậy, nhiều gia đình có điều kiện đổ xô đưa con đi tiêm văcxin dịch vụ. Do cung không đủ cầu, chủ yếu là các loại 5 trong 1, 6 trong 1 nên đã tạo ra tình trạng khan hiếm văcxin dịch vụ trong mấy năm gần đây.

Tuy nhiên, chính sự chờ đợi văcxin dịch vụ của cha mẹ vô tình khiến nhiều trẻ không được tiêm phòng. Hậu quả dịch sởi bùng phát năm 2014 khiến hơn 100 trẻ tử vong, tiếp theo là bệnh ho gà cũng xuất hiện nhiều hơn… Bộ Y tế khẳng định, tất cả văcxin đều được kiểm nghiệm an toàn trước khi lưu hành. Bất cứ văcxin nào cũng có tỷ lệ phản ứng nhất định và không ai dám khẳng định là thay văcxin thì sẽ không có tử vong. 

Chia sẻ với VnExpress, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, trong thời gian qua ngành y tế gặp rất nhiều khó khăn, thách thức do yêu cầu chính đáng của người dân về chất lượng dịch vụ y tế, nhiều bệnh dịch mới nổi phát sinh, đầu tư của Nhà nước đã cố gắng nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu nhất là y tế cơ sở, một số cán bộ y tế có thái độ đạo đức chưa đúng khiến người dân phàn nàn, giá dịch vụ y tế thấp hơn giá trị thực... Dù vậy ngành đã và đang nỗ lực đổi mới toàn diện để đảm bảo phục vụ người bệnh ngày càng tốt hơn.

"Tôi hy vọng các cấp chính quyền từ trung ương đến địa phương quan tâm đầu tư nhiều hơn cho ngành. Cán bộ y tế phải yêu quý, tôn trọng và tất cả vì lợi tích của bệnh nhân. Bên cạnh đó người dân cũng chia sẻ, đồng hành vì lợi ích chung", Bộ trưởng Tiến nói.

Kiến nghị của cử tri được Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân báo cáo trước Quốc hội ngày 20/10/2015 cho thấy nhân dân phấn khởi trước một số giải pháp đã triển khai thực hiện như: mở rộng độ bao phủ bảo hiểm y tế hướng tới bảo hiểm toàn dân, đưa vào sử dụng nhiều cơ sở y tế và chuyển giao thành công nhiều kỹ thuật y tế tiên tiến cho tuyến dưới; quy định người có thẻ bảo hiểm y tế được thanh toán khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế vào ngày nghỉ và ngày lễ… Tuy nhiên, cử tri và nhân dân phản ánh vẫn còn tình trạng quá tải ở một số bệnh viện, nhất là khi xảy ra dịch bệnh; ở một số nơi các dịch vụ khám chữa bệnh cho người có thẻ bảo hiểm y tế chưa tốt; tình trạng thuốc chữa bệnh chất lượng thấp, thuốc không rõ nguồn gốc xuất xứ, không đủ tiêu chuẩn còn nhiều.

Nam Phương